# Өөрдин келн: 1 ТЕСАЛОНИКИНХН

Unknown

## ШИН БООЦАН


Тадн өдгә цага хальмг келнд орчулсн «Шин Бооцан» гидг дегтр һартан бәрҗәнәт. Эн дегтриг христианск улс Христосин төрсн 2002 җилин өөн темдглҗәх цагла хальмг келн улст белглҗәнә. Энүг орчулачнр, журналистнр, бичәчнр, редактормуд, номтнр арвн җилдән барт белдв. Бурхна Үгиг төвәр, заяни келәр, учр-утхинь хальмг келнд орчулх төр эклцәснь авн теднә өмн тәвгдсмн. Орчулачнр эврәннь көдлмштән орчулһна төрәр бәәх хамгин сүүлңк дамшлт олзлцхав гиҗ келҗ болҗана.

«Шин Бооцан» хуучн грек келәр бичгдсн дегтрәс хальмг келнд орчулгдв. Өдгә цагт хальмг келәр түрүн болҗ һарчах эн дегтр хальмг келн улсин сойлд, теднә җирһлд цаһан санаһан күртхә.

Әрүн Бичг, эс гихлә Библь – Шин Бооцан (27 дегтр) Хуучн Бооцан (39 дегтр) гидг хойр ик әңгәс бүрдҗ. Цуг делкәд Библиг хамгин икәр әмтн умшцхана. Хуучн Бооцанд Бурхн кү үүдәснә тускар, терүнәннь һарһсн килнцин тускар, күн Бурхнла өшәркснә болн һазр деер Эврәннь ирлһән Бурхн яһҗ белдснә, яһҗ күүнә килнц тәвҗ өгснә, Бийләһән терүг эвцүлснә тускар бичәтә.

Шин Бооцанд тууҗин дегтрмүд, бичгүд болн Апокалипсис гидг дегтр барлата. Тууҗин дегтрмүдт «Сән Зәңг» гидг дөрвн дегтр, «Апостолмудын йовдлмуд» гидг дегтр орулгдҗ. «Сән Зәңгд» Деед Эзн Исус Христосин төрснә, терүнә җирһлин номин, үклин болн әмдрлтин тускар бичгдҗ. Эн дегтрмүдиг дөрвн күн бичҗ: Матья, Марк, Лука болн Йохан. Тегәд теднә бичсн дегтрмүд янзарн, Христосин җирһлин ямаран төрд хамгин ик оньган өгчәхәрн йилһрнә. «Апостолмудын йовдлмуд» гидг дегтрт Исус Христосиг теңгрт өөдлүлснә тускар, Әрүн Сәкүсн бууҗ ирснә тускар, христианмудын түрүн чонҗс бүрдәснә, Римин орн-нутгин олн зүсн һазрар христианмудын ном тархасна тускар келгдҗәнә.

Шин Бооцанд олн автормудин 21 бичг барлгдҗ. Тедн дунд Павел, Йохан, Пётр, Яков, Йуда эдн йовна. Евреймүдт илгәгдсн бичгин авторин нериг ода чигн күн медхш. Тер бичгүдиг чонҗмудт, эс гихлә нег күүнд нерәдәд бичдг бәәҗ. Терүнд Исус Христосин номин цәәлһвр болҗах христианмудын итклин болн җирһлин тускар бичәд, Христост иткдг улст кергтә селвг өггдҗәнә.

Шин Бооцанд орсн Апокалипсис гидг дегтр әәлдхин дегтр болҗана. Энүнд олмһа келәр күмни иргч үзүлгдҗәнә, цуг делкәд болх цүүгәнә, цуг олн әмтнд иргчдән кех зарһин тускар, эндрк эвтә бәәдлин диг-дара эвдхин болн шин теңгр, шин һазр үүдәлһнә тускар бичәтә бәәнә.

Библин «Шин Бооцан» умшсн улст байр, йөрәл буух гиҗ нәәлҗәнәвидн.

Эн орчулгдсн көдлмшиг Библин негдсн ниицәнмүд «Грек келнә Шин Бооцан» (4-гч һарц 1993 җ.) Эн һарц экн хуучн грек бичгүдәс буулһҗ авгдсмн. Орс Синодалин орчулвр болхла, сүүлңк грек бичгүдәс авгдсмн, тегәд чигн зәрм зәңгүд (шүлгүд) хуучн кезәңк бичгүдт уга. Эн учрар өдгә цагин һарцд зәрм зәңгүд тонь бас уга болна. Эн орсн зәңгүд эн һарцд Шин Бооцана сүл халхд барлата.

Библь орчуллһна Институт


## 1 ТЕСАЛОНИКИНХН

### Христост иткдг Тесалоникин улст илгәсн негдгч бичг


Тесалоники Римин эргмд бәәсн Македонь һазрин хотл балһсн бәәҗ. Павел Пилипәс нүүһәд һархларн тенд чонҗ бүрдәнә. Болв тер удл уга евреймүдин сөрү йовдлла харһна. Павел еврей биш улс дунд христианмудын зәңг тархаҗаснд тедн үлү үзнә. Павлыг тедн Тесалоникас көөһәд Бэра тал йовулна. Теднә чонҗин тускар дахулч болн хамдан көдлҗ йовсн Тимофейәс тер хөөннь зәңг соңсна. Тегәд Павел Тесалоникид бәәсн иткдг улст урмд өгхәр эврәннь түрүн бичгән теднд илгәнә. Теднә байрин болн дурна туск зәңг соңссндан ханлтан өргҗәнә, эврән теднлә яһҗ бәәсән бичҗәнә. Дәкәд тер бичгтән Христосин хәрү ирлһнә туск суврмудт хәрү өгчәнә. Эннь иим суврмуд: Христосиг хәрү ирхин өмн өңгрсн иткдг улс терүг ирхлә, мөңк җирһл авч чадхий? Христос шинәс хәрү кезә ирхмб?

Цугтан тогтунар көдләд, Христосиг хәрү ирхиг ицҗ күләтн гиҗ Павел тер бичгтән бичҗ.


Учр-утхин зура


Нүр үг 1.1

Ханлт болн магтал 1.2 – 3.13

Христианмудын заң-бәәдл 4.1–12

Христосин хәрү ирлһнә туск ном 4.13 – 5.11

Сүүлңк сагллһн 5.12–22

Товчлгч үг 5.23–28


### 1


1Тесалоникид бәәх Бурхн Эцкин болн Деед Эзн Исус Христосин иткдг улст Павелас, Силас болн Тимофейәс. Цаһан сана, төвкнүн бәәдл таднд Бурхн өгтхә.


Тесалоникинхнә җирһл болн иткл


2-3Бидн кезә чигн тана төлә Бурхнд ханлтан өргнәвидн, бас зальврнавидн. Яһад гихлә, Христост иткснә ашт яһҗ көдлсиг, дурлсна ашт яһҗ күч-көлсән өгсиг, Деед Эзн Исус Христост нәәлснә ашт яһҗ тессиг бидн Бурхна болн мана Эцкин өмн төрүц мартхшвидн. 4Ахнр-дүүнр, Бурхн таднд дурлад, тадниг эврәннь улс болтха гиҗ шүүҗ авсиг бидн меднәвидн. 5Сән Зәңгиг тархахларн, бидн йирдән үг олзлв чигн, Әрүн Сәкүснә күчиг таднд бас үзүлвидн. Бидн Сән Зәңгд гүүнәр иткҗәхән медүлвидн. Таднла хамдан бидн яһҗ бәәсиг эврән меднәт. Тернь тана төлә бәәлһн билә. 6Тадн маднла әдл болн Деед Эзнлә әдл бәәдг дасвт. Зовлңта бәәсн бийнь тадн Сән Зәңгиг авад, Әрүн Сәкүснәс байрт күртвт. 7Бурхнд иткдг Македонь болн Ахья һазрин улст үлгүр болҗанат. 8Тиигәд таднас Деед Эзнә үг Македонь болн Ахья һазрин эргнд тарв. Тадниг Бурхнд иткснә туск зәңг бас эргндән соңсгдв. Маднд келдг үг уга, әмтн цугтаһинь меднә. 9-10Мана ирлһиг тадн яһҗ тоссиг, һарар кесн кегдлмүдт мөргдгән уурад, әмд йосн Бурхнд заргдхар болн үклин хөөн әмдрүлсн Бурхна көвүг теңгрәс бууҗ ирхиг күләҗәхиг әмтн келҗ өгҗәцхәнә. Исус Христос мадниг өөрдҗ йовх зарһас тач авх.


### 2


Тесалоникид Павелын кесн көдлмш


1Ахнр-дүүнр, мана нааран ирлһн хара бишинь тадн медҗәнәт. 2Тадн тал ирхин өмн Пилипд бидн зөвәр зовлң үзәд басгдсиг бас меднәт. Мана өмнәс боссн улс бәәсн бийнь, Бурхн маднд Терүнә Сән Зәңг цәәлһх көдлмш кехд зөрг өгв. 3-4Мана дуудврт худл чигн, бузрдах чигн юмн уга. Бидн тадниг меклхәр седҗәхшвидн. Бурхн мадниг сөрәд, Сән Зәңг цәәлһх зөв өгв, тиигәд бидн Бурхна седсәр келҗәнәвидн. Бидн әмтнд биш мана седкл меддг Бурхнд таасгддг көдлмш кеҗәнәвидн. 5Тиигәд бидн күүнәс олз хәәҗәхшвидн. Зуһудх үгмүд бидн эс келсиг тадн меднәлмт. Бурхн герч. 6Маднд таднас чигн, талдан улсас чигн буульмҗ керг уга. 7Болв апостолмуд болсндан бидн таднас дөң авч чигн чадх биләвидн. Түүнәс даву эк килмҗ өгчәх бичкдүдлә әдл бидн болвидн. 8Бурхна Сән Зәңг биш, нам эврәннь әмән таднла хувалцх дүңгәһәр таднд ик дуртавидн. Тиим күндтәт тадн. 9Ахнр-дүүнр, яһҗ бидн шунҗ көдлсиг тадн меддг болхит. Бурхна Сән Зәңг танад цәәлһхин төлә бидн цәәһәд унтлан тадниг зовашгоһар өдр сө уга көдлҗәнәвидн. 10Мадниг тадн дунд бәәһәд, цугинь әрүнәр болн чикәр мел буру угаһар бәәсиг тадн болн Бурхн герч. 11Эцк күн эврәннь үрдүдтәһән яһҗ бәәнә, тедү мет бидн таднла бәәсиг тадн эврән меднәт. 12Таднд омг өгәд, тадниг эвләд, Бурхнд таасгдх бәәдләр җирһтхә гиҗ эрләвидн. Бурхн таниг эврәннь алдр орнд ортха гиҗ дуудҗана. 13Тадн маднас Бурхна үг соңслат. Бурхна үг танд Исус Христост иткх урмд өглә. Бурхнд оньдин ханлт өргх бас нег учр бәәнә. Тер үгиг тадн күүнә үг гиҗ биш, Бурхна йосн үг гиҗ авлат. Иткдг улс, тана бийинтн дотр, тер үг сольлт кеҗәнә. 14Ахнр-дүүнр, Исус Христосла ниилүлсн Йудьян зүсн-зүүл һазрар бәәх Бурхнд иткдг улсла учрсн тоот таднла харһв. Тадн эврәннь орн-нутгин әмтсәс, евреймүдәс иткдг улс көөгдснлә әдл зовлң үзвт. 15Деед Эзн Исус Христосиг болн әәлдәчнриг Йудья улс алла. Мадниг болхла көөлә. Тедн Бурхнд таасгдҗахш, олн әмтнә дәәсн болҗана. 16Яһад гихлә, тедн буру номта улс аврхин төлә мана кеҗәх цәәлһврин көдлмшт харш болҗана. Терүгәрн тедн эврәннь сүл килнцән немҗәнә. Ода Бурхн теднд зарһ кеҗәнә.


Дәкнәс Тесалоникин чонҗд одх Павелын седкл


17Ахнр-дүүнр, бидн цөөкн болзгт ухан-седкләрн биш цогцарн салу йоввидн. Тиигәд тадниг үзхәр йир икәр седләвидн. 18Би, Павел, тадн тал кесг дәкҗ йовхар седв. Болв хар сәкүснә нойн нанд харш болад бәәв. 19-20Мана Деед Эзн Исус Христос ирхд тадн бас мана диилврин буульмҗ, мана ицл, мана байр болҗанат! Тадн мана буульмҗ, мана байр лавта болҗанат!


### 3


1Тиигәд бидн тесҗ ядад, эврән Афин балһснд үлдхәр седүвидн. 2Тадниг батлад, тана итклд туслхин төлә бидн маднла хамдан Исусин Сән Зәңг тархаҗ, Бурхна даалһвриг күцәҗ йовдг Тимофейиг илгәвидн. 3Илгәсн учрнь иим: учрх зовлңд даргдлго нег чигн күн итклән бичә хайтха. Иим зовлңд Бурхн маднд заясиг тадн эврән меднәт. 4Яһад гихлә, хамдан бәәсн цагтан бидн таднд зовлң үзхвидн гиҗ урдаснь келләвидн. Мана келсн тоот күцәгдсиг тадн меднәт. 5Тиигәд би тесҗ ядад, тана итклин тускар медхәр Тимофейиг илгәвүв. Эрлг тадниг бичә җилвтүлтхә гиһәд, дәкәд мана кеҗәх көдлмш мел хоосн болҗ һарвза гиҗ би саглҗалав. 6Ода Тимофей хәрү ирәд, тана итклин болн дурна туск Сән Зәңг авч ирв. Тадн даңгин мадна тускар байртаһар сандгиг, дәкәд тадн мадниг үзх күслтә бәәхиг тер маднд келҗ өгв. Бидн бас тиим седклтә бәәнәвидн. 7Тиигәд һашута болн зовлңта бәәсн мадниг тана туск зәңг, тана иткл мадниг төвкнүлв. 8Кемр тадн Деед Эзнлә нииләд бат бәәхләтн, тиигхлә бидн үнндән җирһхвидн. 9Тадна төлә Бурхнд ханлтан бидн ода өргҗ чадхвидн. Тана туск зәңг мадниг байрлулснд бидн Бурхна өмн ханлтан өргҗәнәвидн. 10Тадниг үзхин төлә болн Исуст тана итклһнд дуту тоотыг өгхин төлә өдр-сө уга бидн үнн седкләрн Бурхнд зальврдвидн. 11Тадн тал ирх хаалһиг мана Бурхн болн Эцк, мана Деед Эзн Исус Христос ясч өгг. 12Мадниг нег-негнтәһән болн олн улстаһан ни-негн, дурта бәәдгәр дүүргсн әдләр таниг Деед Эзн дүүргг. 13Мана Деед Эзн Исус цуг иткдг улсла хамдан ирх цагт Бурхн мана Эцкин өмн тадниг килнц уга, әрүн болхин төлә Деед Эзн батрулх.


### 4


Бурхнд тааста җирһл


1Ахнр-дүүнр, Бурхнд тааста болдгар бәәдгиг маднас дасҗ авчит, ода тадн тиигҗ бәәнәт. Болв Деед Эзн Исусин нернә төлә түүнәс сәәнәр бәәтн гиҗ эрҗәнәвидн. 2Деед Эзн Исусин нерн деерәс ямаран заквр өгсиг тадн меднәт. 3Бурхн тадниг әрүн җирһләр җирһтхә гиҗәнә. Тана дунд аля кедгнь уга болтха. 4Күн болһн эврәннь цогц-махмудан әрүнәр болн күндтә кевәр бәрхиг медх зөвтә. 5Бурхиг меддго, буру номта улсла әдл эврәннь аля седвәрт бичә авлгдтн. 6Нег чигн күн эврәннь ахнр-дүүнртән му юм бичә үзүлтхә, нег-негән бичә меклтхә. Тиим нүүлтә йовдлмуд һарһсн күүг Бурхн засглх. Бидн таднд түүнә тускар өмнәснь келәд сагллавидн. 7Бурхн мадниг бузр, аля биш, әрүн җирһлүр дуудла. 8Эн номиг эс авсн күн, күүг биш, таднд Әрүн Сәкүс өгсн Бурхиг бийинь һолҗана. 9Ахнр-дүүнрин дурна тускар таднд бичәд керг уга гиҗ санҗанав, тадн эврән нег-негндән дурта бәәдгиг Бурхн дасхла. 10Македоньд бәәх ахнр-дүүнртән цугтаднь тадн дуртаг бидн меднәвидн. Болв энүнәс үлүһәр нег-негндән дурта болтн гиҗ эрҗәнәвидн. 11Урднь мана келснлә әдл тогтунар бәәһәд, күн болһн эврәннь кергән күцәһәд, хойр һартан нәәлтн. 12Бурхнд иткдго улс күндлдгәр бәәх кергтә болҗана. Тадн талдан күүнә үлмәд бичә ортн.


Деед Эзнә ирлһн


13Ахнр-дүүнр, үксн күүнлә юн болдгинь тадниг медтхә гиҗәнәвидн. Ицл уга наадк улсла әдл тадниг зовашгоһин төлә тиигҗәнәвидн. 14Кемр бидн Исус үкәд дәкәд әмдрснд иткҗәхлә, Терүнд иткәд үксн улсиг Бурхн Исуста дахулҗ ирх. 15Деед Эзнә келсәр, Христосиг ирлһнд бидн әмд улс үксн улсас түрүлҗ Исуста харһшговидн гиҗ келҗәнәвидн. 16Бурхн эврән чаңһар заквр өгәд, дарунь Бурхна ах элчин дун һарад, Бурхна бүшкүрин ә һарсн цагт теңгрәс Деед Эзн бууҗ ирх. Тер цагт Исус Христост иткәд үксн улс түрүлҗ әмдрх. 17Дәкәд бидн, әмд улс, урднь үксн улсла хамдан Бурхна күчәр теңгрүр өрггдәд Исусла аһарт харһхвидн. Аш сүүлднь, оньдинд Деед Эзнлә хамдан бәәхвидн. 18Тиигәд иим үгәр нег-негән төвкнүлтн.


### 5


Белн болтн


1Ахнр-дүүнр, цагин болн йовдлын тускар таднд бичәд керг уга. 2Деед Эзнә өдр генткн сөөһин хулхач мет ирхинь тадн эврән сән меднәт. 3Әмтн «эв болн әәмшг уга» гиҗ келлдх, болв теднд күүкд һархин өмн генткн гесн мошклдг мет зовлң үзгдх. Тиигхлә нег чигн күн зовлңгас гетлшго. 4Болв, ахнр-дүүнр, тадн харңһуд бәәхшит. Тиигәд чигн эн өдр генткн таднур хулхач мет иршго. 5Бидн цугтан-герлин үрдүд, өдрин үрдүд болҗанавидн. Бидн сөөһин, таг сохр харңһуһин үрдүд бишвидн. 6Тиигәд бидн олн улс дахад, унтхмн биш, серглң бәәҗ, бийән бәрхмн. 7Унтдг улс сөөһәр унтна, әрк уудг улс сөөһәр уулдна. 8Тадн өдрә үрдүд болсндан, Бурхнд иткәд дурлх йостат. Энтн таднд харслтын дуулх мет болх. Тадн аврлтд нәәлх йостат. Тертн таднд хуйг мет болх. 9Бурхн мадниг цухлын төлә биш, мана Деед Эзн Исус Христосар дамҗад аврлт автха гиҗ урдаснь йилһв. 10Исус Христос мана төлә үкв. Бидн Терүг ирхлә, әмд болну, үксн болну хамдан Терүнлә бәәхвидн. 11Тиигәд ода бәәснлә әдләр нег-негән төвкнүлҗ нөкд болҗ бәәтн.


Сүл селвг болн мендллһн


12Ахнр-дүүнр, тадниг христианск җирһлүр залҗ, дасхҗ, тадн дунд көдлҗ йовх улсиг күндлтн гиҗ эрҗәнәвидн. 13Күцәҗ йовх кергин төлә тедниг хәәрлҗ, йир икәр күндлҗ йовтн. Хоорндан амулң-менд бәәтн. 14Ахнр-дүүнр, хуурмг улст уха орултн, әәмтхәднь омг өгтн, чидл угаднь нөкд болтн. Цугталань тесвртә бәәтн, гиҗ тадниг эрҗәнәвидн. 15Му йовдл һарһв гиҗ кенәс чигн өшә бичә нектн, хоорндан болн цугталань сәәнәр бәәтн. 16Оньдин байртаһар бәәтн. 17Оньдин зальврҗ йовтн. 18Кезә чигн Бурхнд ханлтан өргтн, яһад гихлә, Христосла негдсн улст Бурхна седвәр тиим. 19Әрүн Сәкүснә заль бичә унтратн. 20Әәлдхлиг бичә бастн. 21-22Цугинь сәәнәр хәләтн, сәәһинь авад, мууһинь хайтн. 23Мана Деед Эзн Исус Христос ирхләг эвин Бурхн тадниг кевтнь әрүлтхә, тана сүмс, седкл болн цогц килнцәс кевтнь сулдхтха. 24Таниг дуудсн Бурхн келсән күцәх, яһад гихлә, Бурхн итклтә. 25Ахнр! Мана төлә бас зальвртн. 26Ахнр-дүүнрән цугтаһинь әрүнәр үмсҗ мендлтн. 27Деед Эзнә нерн деерәс би танас сурҗанав: Эн бичгиг цуг ахнр-дүүнрт умшҗ өгтн. 28Деед Эзн Исус Христос тадниг хәәрлтхә.


## Тәәлвртә толь


АЛВ ЦУГЛУЛДГ КҮН – Римин орн-нутгин көрңгд, Палестинд алв цуглулдг бәәрн цергләч күн. Римин йосна буру номта улсла сән бәәдг цергләчнрт евреймүд дурго бәәҗ, яһад гихлә, тиим бәәдл Заканла ирлцҗәсмн уга. Дәкәд цергләчнр ахлачнрин төлә бәәрн улсас мөңг цуглулҗ авад үлүһинь бийдән үлдәдг бәәҗ.

АПОСТОЛ – Исусин шүүҗ авад дахач болн нөкд кехәр седсн 12 сурһульчнрин негнь. Шин Бооцанд Павелын болн талдан христианмудын тускар бас тиигҗ келгднә. Эн үг элч гиҗ орчулгдна.

АХ ГЕЛҢ – Бурхна Закаһар зуг ах гелң зәрм йослл күцәх зөвтә чигн. Үлгүрнь, эн күн һол сүмин хамгин әрүн орм эзлнә.

АХ ГЕЛҢГҮД – политическ чинртә, ик тоомсрта еврейин гелңгүд. Ах гелңгүдин кесгнь Ик Хургин гешүд бәәҗ. Исусин цагт тедн цугтан гишң нег цөөкн нойн зәәсңгә өрк-бүләс һарсмн чигн.

ӘӘЛДӘЧНР – Бурхна үгиг соңсад, әмтнд терүг күргдг улс. Бурхиг күндлх, Терүнә таал күцәх, өөрхн әмтндән дурлх, хар сана һарһлго бәәх дуудврмуд әәлдәчнр кедг чигн. Еврейин әәлдәчнр бийәрн дамҗад Бурхна келсиг бичҗ авдг бәәҗ. Исусин цагт әәлдәчнрин дегтрмүд, тедн дунд Христос төрхәс урд VIII зун җилд Эшьяна дегтр евреймүдт таасгдг бәәҗ. Христос төрхәс урд IX зун җилд бәәсн Элья, дегтрмүд эс үлдәв чигн, әәлдәчнр дунд йир ик күндтә күүнд тоолгдҗ йовҗ. Бурхиг эс күндлдг хааг тер илткәд, кесг өвәрц юмарн туурҗ йовсмн. Малакья гидг талдан әәлдәчнрин зәңглсәр делкән җирһл уга болхин өмн Элья һазр деер ирх йоста бәәсмн.

ӘРҮН ДЕГТРМҮД – евреймүдин күндлдг бурхн-шаҗна туск дегтрмүд. Эннь Закан, әәлдәчнрин дегтрмүд, Псалмуд болн нань чигн дегтрмүд болҗана.

БААЛЬ-ЗЕБҮЛЬ – еврей келәр эрлгин нерн.

БЕМБӘ ӨДР – еврей улст эн өдр әрүн өдрт тоолгдна. Эн өдриг кевтнь Бурхнд нерәдәд, көдлмш кедго чигн. Тер улсин долан хонгин шин өдр нарн суухла эклнә. Тегәд басң өдр нарн суух кемәс авн бембә өдр нарн суутл цугтан көдлмш кедго бәәҗ. Исусин цаг иртл еврейин Закана багшнр бембә өдрт ямаран көдлмш кеҗ болшгог йилһнә. Бемб өдр евреймүд хурлд хурад мөргүл кеһәд, әрүн дегтр умшдг бәәҗ.

БООЦАН – әмтнә хоорндк зөвшәрлһн, эс гихлә, Бурхн күн хойран хоорндк, эс гихлә, Бурхн баг улсин хойран хоорндк зөвшәрлһн. Бурхн Ноах Абрахам хойрла бооца кев. Хуучн Бооцанд ик зууднь Мошена цагт Бурхна болн Израилин улсин хоорнд болсн зөвшәрлтин тускар келгдҗәнә.

БУРУ НОМТА УЛС – Исусин цагт буру номта улс гиҗ евреймүдиг биш, наадк әмтиг нерәддг бәәҗ. Яһад гихлә, тер цагт зуг евреймүд Бурхна өгсн Зака меддг бәәҗ.

ГЕЛҢГҮД – Ерусалимд бәәх һол сүмд церглҗәх улс. Еврей улсин шаҗар гелңгүдин һол кергнь Бурхнд тәкл тәклһн болҗана. Закаһар тедн Мошена һарлцсн дү көвүн Ахарона хөөт үйнр гелң болх йоста чигн. Гелңгүд 12 багд хувагдна. Баг болһн һол сүмд җилд хойр дәкҗ неҗәһәд долан хонгт көдлдг бәәҗ.

ҺОЛ СҮМ – Ерусалимд бәәх әрүн нертә һол сүм. Евреймүд зуг тенд тәкл тәкдг бәәҗ, дәкәд нәәрин өдрмүдт хурдг бәәҗ. Һол сүм түрүн болҗ евреймүдин хан Соломон маниг төрхәс урд 10-гч зун җилд тосхҗ. Исусин цагт тосгдсн һол сүмиг евреймүдин хан алдр Херод бәрҗ. Тер һол сүмиг бүсләд галерей тосхҗ. Тегәд терүнә эргмдк һазриг тер кесг әңгд хуваҗ. Һол сүмин галерейд олн улс хурдг бәәҗ. Исусин тааһад келсәр, терүг әмдрснә хөөн мана цагт 70-гч җилмүдт һол сүмиг Римин улс хамхлҗ, тер цагас авн тер шинәс босхгдад уга.

ДАВИД – Йуда әәмгә Израилин хамгин туурсн хан. Бурхнд нерәдсн дууна дегтр бичсн автормудин негнь тер бәәҗ. Давид Бурхна таал күцәдг бәәҗ. Бурхн терүгинь өөдән ачлад, терүнә хөөт үйнр мөңкинд Израилин хаад болх гиҗ үгән өгч. Цуг делкәг чикәр һардх күн Давидин хөөт үй болх гиҗ еврей улсин әәлдәчнр тааҗ келҗәсмн.

ДАВИДИН КӨВҮН – Тиигҗ Христосиг нерәддг бәәҗ. Яһад гихлә, евреймүдин иткләр тер Давид хаана хөөт үй болх зөвтә бәәҗ.

ЗАКАН – Библин кезәңк хуучн тавн дегтр. Тер дегтрмүдт делкән үүдәлтин тускар, Бурхна ду соңссн, Терүнә таал күцәҗ йовсн түрүн чик седклтә әмтнә тускар келгдҗәнә. Цааранднь еврей келн улс үүдснә тускар, Бурхн тедниг Египетд ялчнрин көдлмшәс яһҗ сулдһсна болн Палестинад теднд һазр һарһҗ өгснә тускар бичәтә. Дәкәд тер дегтрмүдт кезәнә еврей келн улст Бурхна өгсн зааврмуд бәәнә. Эннь 10 һол зааврмуд, бас олн бәәдлин туск болн авъясмудин туск олн зокалмуд болҗана. Тегәд тер тавн дегтр Закан гидг нертә бәәсмн. Еврей улсин бурхн-шаҗнд Закан хамгин күндтә бәәҗ, терүнд бичәтә зааврмудыг болн зокалмудыг эрк биш күцәх кергтә болдг. Заканд бәәх һол зааврмуд Бурхн Мошеһар дамҗад өгч. Моше евреймүдиг Египетәс авч һарч. Тер учр деерәс тер Закан Мошена Закан гиҗ келгдҗәнә.

ЗАКАНА БАГШНР, НОМ ЦӘӘЛҺӘЧНР – Закаг сәәнәр меддг, терүг әмтнд цәәлһҗ өгдг улс. Эн баахн баг әмтиг Исусин цагт евреймүд икәр күндлдг бәәҗ.

ЗИЛОТМУД – грек келнәс эн үг харч улс гиҗ орчулгдна. Евреймүдин бурхн-шаҗна болн политическ баг улс эврәннь шаҗан буру номта улсин үлмәһәс харсад, Римин йоснас эврә улсан дәәллдәд сулдххар седҗәсмн. Исусин 12 апостолмудын негнь – Шимон Кананья гидгнь тер багд орҗасн чигн болх.

ИК ХУРГ – еврей улсин Ик Хургт шаҗнд өөрхн 70 күн ордг бәәҗ. Тер Хург һанцхн политическ төрмүд хәләх биш, зарһин шиидвр чигн һарһдг бәәҗ. Исусин цагт Ик Хургин шиидвр Римин йосна улс батлхла, тиигәд одҗ чинртәд тоолдг бәәсмн. Римин улс евреймүдин шаҗиг басхар седдго бәәсмн, теднә Ик Хургла сән бәәцхәҗ.

КЕРЧЛҺН – залу күүнә әмнә үзүр керчлһн. Бурхн еврей улс хойран хоорнд кегдсн Бооцанас иштә Синай уул деер залу киистә күн болһн тиим авъяс күцәх зөвтә бәәсмн. Шиңкән һарсн үрнд нәәмдгч өдртнь керчлһ кедг бәәҗ. Исусин цагт тер өдрләнь тиим үрнд нер өгдг бәәсмн.

КИЛНЦТӘ ҖИРҺЛ ҮЛДӘЛҺН – Бурхна өмн эврәннь килнцән медәд, урдк җирһлиннь бәәдлән хайх.

КҮМНИ КӨВҮН – иигҗ Исус бийән мел нерәднә. Энүнә чинрин тускар цугтан тал-талдан келцхәнә. Негдвәр Хуучн Бооцанд әәлдәч Даниэлын дегтрт эн күн теңгрә болҗ һарна. Делкән җирһлин бәәдл чилхлә, Бурхн терүнд әрүн нер, туурмҗ болн йос өгх. Энүгәрн күүнәс һарсн үрн Мошена бәәдлтә. Хойрдвар болхла, еврей келәр терүг күн гиҗ йирдән келнә. Кемр Исус эн үгиг иим учртаһар келдг бәәсмн болхла, тер күн юуһарн чигн әмтнәс йилһрҗәхш, хамгин түрүнд зовлңла харһад зовдгар, үкләрн тиим.

ЛЕВИХН – эн улс гелңгүд эс болв чигн, Бурхиг көгҗмд орулад туурулдг, мал тәкл тәклһнд белддг болн нань чигн көдлмш һол сүмд кедг бәәҗ. Терүнәс нааһар тедн Зака дасад, олн улс дунд багшнр болҗ йовдг бәәҗ. Иим көдлмш зуг Израилин улсин 12 тохма үйнрин нег өвк күн кех зөвтә бәәсмн. Тер күн Левин хөөт үрн болх бәәсмн. Терүнә нерәр левинхн гиҗ келцхәдг болв.

ЛУ – хуучна тууҗин аң. Зәрмдән энүг моһа гиҗ келәд, эрлгин дүртә кенә (Апокал. 12:3 – 13:4; 20:2–3).

МЕДӘТНР – Шин Бооцанд олн зүсн һурвн баг әмтн медәтнр гиҗ нерәдгднә. 1) Сән Зәңгс медәтнр – еврей улсин шаҗна нүүрт йовх әмтн. Теднә зәрмснь Ик Хургин гешүд болҗ йовсмн. 2) Апостолмудын үүлдврин 11–21 бөлгүдт медәтнр – христианмудын чонҗин цергләчнр. Тедн чонҗин көдлмш һардҗах улс. 3) Апокалипсис гидг дегтрт медәтнр – Бурхна зарһд орлцҗах 24 көгшәс.

МАЦГ БӘРХ – Бурхн шаҗна керг күцәхин төлә цаг зуур хот эдлдго чигн.

ПАРШМУД – Исусин цагт евреймүд дунд бәәсн шаҗна заллт бәәҗ. Тедниг әмтн тевчдг бәәҗ. Эврән бурхн-шаҗна үлмәд бәәсәрн ик сана зүүдг, йир дигтә-тагта улс чигн.

ПЕСАХ – Еврей улсин хамгин чинртә нәр. Мошена һардврар Египетин ялчас сулдсн евреймүд санлан кеҗ нәәрлдг бәәҗ. Энүг җил болһн апрель сарла кенә. Песах өдр нәәрин хот кехәр хурһ шишлң алдг бәәҗ.

ПСАЛМУД – грек келәр дуд гиҗ орчулгдна. Иим нерәдлтәһәр Хуучна Бооцанд евреймүдин бурхн-шаҗна 150 дуд барлгдҗ. Эдн шишлң дегтрт орҗ. Кесг дуунд үкләс аврсн Бурхнд ханлт өрггдҗәнә, талдан дуунд Терүнә күчн болн дурн үзүлгдҗәнә, эс гихлә дөң сурсн зальврлһн чигн бәәнә.

РАЙ (БУРХНА САД) – Хуучн Бооцана цагт болхла, өңгрснә хөөн чик седклтә күүнә сүмсн Христосиг ирәд теднә төлә үкхиг тенд күләдг бәәрн.

СУРҺУЛЬЧ – Шин Бооцанд Кирсләч Йохана болн Христосин дахч йовх, теднә ном сурчах улс сурһульчнр гиҗ нерәдгдҗәнә.

ТАМ – Шин Бооцанд эн үгиг грек келнәс орчулхла, үкснә хөөн күүнә тустг орм болҗана.

ТӘВДГЧ ӨДР ГИДГ НӘР – Буудя цуглулдг цага нәәриг евреймүд тәвдгч өдр гиҗ нерәднә. Тер нәәриг Песахин хөөн тәвдгч өдрлә кедг бәәҗ.

ТӘКЛ ТӘКДГ ОРМ – Закаһар заагдсн евреймүдин тәкл тәкдг орм. Исусин цагт һол сүмин хашад бәәх тәкл тәкдг ормд сетрә мал алдг бәәҗ.

ТОС ТҮРКХ – олив модна тос толһа деер буһшас ивтрәх. Терүгәрн кү күндлҗәхән медүлҗәнә, эс гихлә, дааврта көдлмшт шиидҗәнә. Хаадудыг ширә деер сулһхла, әмтн теднә толһад тос түркдг бәәҗ, тегәд тедниг тос түркүлсн гиҗ нерәддг бәәҗ. Бурхна шүүҗ авад Аврач болн Деед Эзн болтха гиҗ шиидсн күүнә нерн Христос, грек келәр болхла – «тос түркүлсн».

ХАР СӘКҮСН – әмтнд хорлтан күргдг сәкүсн. Эннь эрлгин элч болн цергләч болҗана.

ХРИСТОС – (еврей келәр Мешиях. Эн үг «тос түркүлсн», эс гихлә, «Бурхна шүүҗ авсн» күн болҗана). Бурхна илгәсн күн. Закан болн әәлдәчнр гидг дегтрмүдт Терүнә ирхин тускар урдаснь медәд келгдҗәсмн. Исусин цагт евреймүд Христосиг ирхиг күләҗәсмн. Тер тедниг Римин йоснас сулдхад, Бурхна орн-нутг бүтәх гиҗ иткҗәлә.

ХУРЛ – бемб өдр болһн евреймүд хурлд цуглрад әрүн дегтрмүд умшад, мөргцхәнә. Исусин цагт евреймүдин бәәсн балһсн болһнд хурлмуд бәәҗ. Тедн хурхларн кен чигн күн әрүн дегтрәс тасрха умшад, дәкәд терүгән цәәлһәд өгх, эс гихлә, сурһдг бәәҗ.

ЦАДУКМ – Исусин цагт евреймүд дунд бәәсн бурхн-шаҗна зөвәр тоомсрта заллт. Кесг цадукмуд Ик Хургин гешүд бәәҗ, тедн дунд ах гелңгүд чигн йовҗ. Тедн паршмудла әдл Зака эвдлго күцәдг бәәҗ. Болв паршмудас йилһрҗ цадукмуд талдан әрүн дегтрмүд, әәлдәчин дегтрмүд күндлдго бәәҗ. Үксн күн әмдрхиг тедн иткҗәсмн уга. Яһад гихлә, терүнә тускар Заканд мел келгдҗәхш.

ЭРЛГ – Бурхна дәәсн, Терүнә өмнәс сөрдг му йорта элч.

ИСКӘЛГО БОЛҺСН ҺУЙРИН НӘР – Песахин хөөн долан хонгтан кедг нәр. Эн нәәрин өдрмүдт давсн угаһар, исклго болһсн нимгн һуйр иддг бәәҗ.

ЯСАТА КҮН – күүкд кү бичә медтхә гиһәд ясгдсн залу күн. Кезәнә тиим улс хаана бәәшңд көдлдг чинртә әмтн бәәҗ. Тегәд эс ясгдв чигн, тиим көдлмштә күүг тер үгәр нерәддг бәәҗ.

Орс Синодалин Орчуллһн болн Нестле-Аланд гиҗ нерәддг экн бичг хойрин хоорндк йилһвр


Матьясин бичсн Сән Зәңг


— Мат. 5:22 — Зуг Би таднд келҗәнәв, ахдан хара зөңдән уурлсн күн зарһд тусхмн.

Мат. 5:44 — Би болхла таднд иигҗ келҗәнәв: өшәтндән дурта болтн, тадниг харасн әмтиг йөрәтн, таднд дурго әмтнд сә кетн, тадниг өөлүлдг болн көөдг әмтнә төлә зальвртн.

Мат. 6:13 — Яһад гихлә, Тана йосн, күчн болн туурмҗ мөнкиндән. Тиигтхә.

Мат. 8:28 — Гергесин гидг орн-нутгур

Мат. 11:19 — Зуг Бурхна цецн ухан терүнә үрдүдәрнь цевргднә.

Мат. 15:39 — Магдалена һазрт

Мат. 17:21 — Хар сәкүсдиг мацг бәрәд зальврҗ көөдмн.

Мат. 18:11 — Яһад гихлә, Күмни Көвүн геедрсн юмиг хәәҗ олад аврхар ирсмн.

Мат. 19:9 — Би болхла, таднд келҗәнәв: күүнә залута дерән эс негдүлсн авальтаһан салад, талдан герг авсн залу күн күүнә авальта дерән негдүлнә. Залутаһан салсн гергиг буулһҗ авсн күн хууль-йосар кеҗәнә, – гиҗ Исус келв.

Мат. 20:16 — Дуудгдснь олн, шүүҗ авгдснь цөн.

Мат. 23:14 — Ном цәәлһәчнр болн паршмуд басл зовлңган эдлхит! Белвсн күүкд улсин гер-малынь идәд бәәҗ, күүнә чирә хәләлдәд кесгтән зальврдг төләд тадн хойр чирәтнр болҗанат. Энүнәс көлтә тадн ик зарһла харһхит.


Маркин бичсн Сән Зәңг


Марк. 3:29 — Зуг тер күн мөңк зарһла харһх.

Марк. 5:1 — Гадарин гидг нертә һазрур

Марк. 6:1 — Үнн гиҗ келҗәнәв: Зарһин өдрт тер балһснд Содом болн Гомора гидг балһсдас даву кучр болх.

Марк. 6:20 — Херод терүг соңсад дала юм кев, болв бахмҗтаһар соңсдг билә.

Марк. 9:29 — Тиим хар сәкүсдиг мацг бәрәд зальврҗ эс көөхлә, талданар көөҗ болшго.

Марк. 9:44,46 — Тенд тедниг иддг хорхань үкхш, һалнь унтрхш.

Марк. 9:49 — Ямаранчн тәкл давсар давслгдх.

Марк. 10:24 — Байн зөөрт нәәлдг күүнд Бурхна орн-нутгт орхднь ямаран күчр.

Марк. 11:26 — Кемр тадн күүнә геминь эс тәвхлә, тана теңгрин Эцктн бас тана килнцитн тәвшго.

Марк. 15:28 — Өшәтә улсин тоод орсмн гисн Бурхна Бичгин үгнь күцгдв.


Лукан бичсн Сән Зәңг


Лук. 6:1 — Песахин хойр өдрт, түрүн бемб өдр Исус цаһан буудя тәрсн һазрин өөгүр йовҗ, сурһульчнрнь цаһан буудян толһас таслҗ авад һарарн үүлҗ идцхәв.

Лук. 10:1 — Энүнә хөөн Исус дәкәд далн сурһульчнриг шүүҗ авад, хошадар Бийәсн өмн илгәв.

Лук. 17:36 — Хойр күн кеер бәәх: негнь авгдх, дарукнь үлдәгдх.

Лук. 23:17 — Байрин өдрин төлә тер нег күүг түүрмәс сулдхх кергтә бәәдг санҗ.


Йохана бичсн Сән Зәңг


Иох. 5:4 — Яһад гихлә, Деед Эзнә элч цаг цагтан өөдм һазрт бууҗ ирәд усинь көндрәдг бәәҗ, болв усн көндрдг цагт уснд орсн күн ямаран гемд эзлдвч эдгддг бәәҗ.

Иох. 9:8 — Хам-хоша бәәсн әмтн, терүг сохр болсинь үзсн әмтн сурцхав.


Апостолмудын йовдлмуд


Деян. 8:37 — Пилип болхла терүнд келв: «Кемр үнн седкләрн иткҗәхлә кеҗ болҗана». Тер хәрүднь: «Исус Христос Бурхна Көвүн болдгт иткҗәнәв», – гив.

Деян. 12:25 — Бар-Наба Шаул хойр Ерусалимд даалһвран күцәчкәд, Антиох тал хәрү ирв.

Деян. 15:20 — Теднд бичг бичх зөвтәвидн. Бичгтән тедниг шүтәдүдт нерәдсн хотас бичә идтн, боогдад үксн малын мах, цус бичә амстн, учрх хууляс бийән саглтн, бийдән кех седдго юмиг әмтнд бичә кетхә гиһәд бичхмн.

Деян. 15:34 — Зуг Силаг тенд үлдәх кергтә гиҗ шиидцхәв. (Йуда болхла Ерусалимд хәрҗ ирв.)

Деян. 24:7 — Зуг Лисий гидг миңһн цергин ахлач ик күчәрн терүг мана һазрас булаҗ авад чам тал илгәв.

Деян. 28:29 — Терүг тиигҗ келхлә, Йудья улс хоорндан ик зүтклдәд һарад йовҗ одцхав.


Христост иткдг Римин улст илгәсн бичг


Рим. 8:1 — Тегәд килнцтә седвәрн биш Сәкүсәрн Христос Исусла негдҗ бәәдг улсиг ямаранчн гемшәх юмн уга.

Рим. 11:6 — Кемр керг-үүләрн болхла, тер хәәрлт биш. Эс тиигхлә, керг керг болҗ бәәхш.

Рим. 14:6 — Кемр күн өдрмүд эс йилһхлә, Деед Эзнә төлә йилһхш.


Христост иткдг Көринтин улст илгәсн негдгч бичг


1Кор. 3:4 — «Би Аполынв» гиҗ келхләрн, тадн килнцтә седвәрәр бәәдг улсла әдл болҗахшвт?


Христост иткдг Калосин улст илгәсн бичг


Кол. 4:15 — Нумпанад, терүнә герт цуглрдг хурлд нанас менд келтн.


Евреймүдт илгәсн бичг


Евр. 9:11 — Болв ирх сәәһин ах гелң болҗ Христос ирсмн.


Йохана бичсн негдгч бичг


1Иох. 5:7-8 — Яһад гихлә, һурвн герч теңгрт бәәнә: Эцк, Үг болн Әрүн Сәкүсн. Эн һурвн нег юмна тускар герчлҗәнә. Һурвн герч һазр деер бәәнә: Сәкүсн, усн болн цусн.


Йудан бичсн бичг


Иуд. 23 — Наадксинь һалас һаргҗ әәлһҗ авртн, зуг әәлһәд иләр келтн.


Апокалипсис


Отк. 20:14 — Эн хойрдгч үкл мөн.

Отк. 22:14 — Терүнә зааврмуд күцәснь буйн кишгтә.

һазрин Зургуд — Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн


Христосин цагин Рим орн-нутг


Исус Христосин цагин Пелестин


Исус Христосин цагин Ерусалим


Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура

Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн

Христосин цагин Рим орн-нутг — Христосин цагин Рим орн-нутг

Исус Христосин цагин Пелестин — Исус Христосин цагин Пелестин

Исус Христосин цагин Ерусалим — Исус Христосин цагин Ерусалим

Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура — Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура